Jonegarden på Hustveit — waar de tijd stil bleef staan

Jonegarden på Hustveit — waar de tijd stil bleef staan

Er zijn van die plekken waar je bijna langsrijdt zonder het te merken. Jonegarden på Hustveit is er zo eentje. In juni 2025 reden we door Ryfylke, ergens tussen de fjorden en de bergen, en sloegen we af naar een oude boerderij waar we in de uren die volgden precies twee andere wandelaars tegenkwamen. Twee. Op de hele route. En juist dat maakte het een bijzondere plek. De combinatie van prachtige natuur, historie en schitterende fotografische objecten waar je rustig de tijd kunt nemen.

Het witte woonhuis van Jonegarden op de groene helling, met de bergen gehuld in lage juni-wolken.

Ik ben altijd op zoek naar dit soort plekken. De plekken die het grote publiek laat liggen, waar geen souvenirwinkel staat en geen rij voor de kassa. Jonegarden is er precies zo een. De oude gebouwen zijn een bezichtiging meer dan waard, maar de echte hoofdattractie was voor mij de waterval bij het oude molenhuis. Daar kon ik me als fotograaf urenlang vermaken.

Over Jonegarden på Hustveit

Jonegarden på Hustveit is een historische boerderij in de gemeente Sauda, in de provincie Rogaland in Noorwegen, en maakt deel uit van het Ryfylkemuseet — het museum bezit de gebouwen op het terrein. Het oudste gebouw dateert van het einde van de 17e eeuw; de overige gebouwen zijn gerestaureerd naar hoe ze er aan het einde van de 19e eeuw uitzagen. Wie hier rondloopt, krijgt een eerlijke inkijk in hoe men vroeger op zo'n bergboerderij leefde.

Een verweerde schuur met grasdak op een stenen fundering met gewelfde doorgang — typisch voor de streek.

Wat Jonegarden bijzonder maakt, is de combinatie: authentieke gebouwen met grasdaken, een landschap dat er al eeuwen zo bij ligt, en een waterval bij het molenhuis die het geheel compleet maakt. Het is geen aangeharkte openluchtattractie, maar een plek die zijn eigen tempo bewaart.

• GPS-coördinaten: 59.5702, 6.2652

• Adres: Saudavegen 1301, Sauda

• Regio: Sauda, Rogaland, Noorwegen

• Beheer: Ryfylkemuseet (dependance)

• Beste seizoen: Late lente tot vroege herfst (juni–september)

• Toegangsprijs: Gratis toegankelijk voor het buitenterrein

• Moeilijkheidsgraad wandeling: Makkelijk — 2,4 km, licht heuvelachtig

Hoe kom je bij Jonegarden på Hustveit?

Jonegarden ligt aan de Saudavegen (fylkesveg 520) even ten zuiden van Sauda, langs de Nationale Toeristische Route Ryfylke. De auto is verreweg de makkelijkste manier om er te komen.

Met de auto

Sauda ligt diep in Ryfylke, en dat merk je aan de reistijd vanuit Nederland — je bent hier niet zomaar even. Vanuit Amsterdam, Rotterdam en Utrecht ben je met de auto twee volle dagen onderweg, inclusief de ferry naar het zuiden van Noorwegen. Reken vanuit alledrie de steden ruwweg op 1.400–1.500 km tot aan de zuidwestkust van Noorwegen, en van daaruit nog het laatste stuk door Ryfylke.

Zit je eenmaal in de streek, dan is het laatste stuk het mooiste. De fylkesveg 520 tussen Suldal en Sauda is ongeveer 41 km, een smalle asfaltweg met flink wat bochten en fenomenale uitzichten. Het bergdeel van deze weg is doorgaans van juni tot november open en 's winters gesloten. Wij verbleven in een vakantiehuisje in Suldal met uitzicht op het fjord, en van daaruit was Jonegarden een schitterende dagtrip.

De slingerende landweg naar het terrein, langs een oude droogstenen muur.

Met het openbaar vervoer

Zonder auto is Sauda lastiger te bereiken. Vanaf Stavanger vaart Kolumbus een sneldienst-veerboot vanaf de Fiskepirterminalen naar Sauda hurtigbåtkai; die overtocht duurt ongeveer 2 uur en 25 minuten. Vanaf Stavanger lufthavn Sola kom je met de Flybussen in ongeveer 25 minuten in het centrum van Stavanger. Vanaf Sauda zelf naar Jonegarden heb je vervolgens alsnog vervoer nodig — een auto blijft daarom sterk aan te raden.

Parkeren

Bij Jonegarden rijd je het terrein op via de landweg langs de boerderij. Het is er rustig en er is ruimte om de auto te laten staan. Verwacht geen grote parkeerplaats met automaten — dit is geen drukbezochte trekpleister, en juist dat is de charme.

Geschiedenis van Jonegarden på Hustveit

Jonegarden vertelt het verhaal van het bergboerenleven in Ryfylke over meerdere eeuwen. Het oudste gebouw stamt uit het einde van de 17e eeuw. De andere gebouwen zijn zorgvuldig teruggebracht naar de staat van het einde van de 19e eeuw, en samen vormen ze een klein ensemble dat laat zien hoe een familie hier woonde, werkte en overleefde.

Een houten bedstede in de hoek van de woonkamer — hier sliepen generaties onder één dak.

Binnen viel me op hoe compleet het bewaard is gebleven. Een antieke naaimachine op een siertafel, bedsteden tegen de wand, een wieg op sleden met nog resten van blauwe verf, en een beschilderde kist met het jaartal 1888 erop. Het zijn de kleine dingen die het verhaal dragen — geen museumbordjes nodig.

Slaapkamer met hemelbed en een beschilderde kist met het jaartal 1888.

De open stenen haard met daarnaast de gietijzeren kachel en oud kookgerei.

Let op: de gebouwen zelf worden door Ryfylkemuseet alleen op afspraak van binnen bezichtigd ('omvising på førespurnad'). Vaste openingstijden of een seizoensschema zijn er niet, dus wil je de interieurs zien, regel dan vooraf een rondleiding via het museum.

De omgeving: watervallen langs de Ryfylke-route

Jonegarden ligt aan de Nationale Toeristische Route Ryfylke, en die route is bezaaid met watervallen. Combineer je bezoek met een paar van deze stops en je hebt een dag vol.

Svandalsfossen

Svandalsfossen is een indrukwekkende waterval ten zuiden van Sauda langs de Saudafjord, pal naast de fylkesveg 520. Er is een kleine parkeerplaats vlakbij. Vanaf de weg zie je maar een deel van de val; loop je een paar honderd meter verder omhoog, dan sta je pas echt oog in oog met de volle hoogte. Coördinaten: 59.6252, 6.2904.

Hangandvikfossen (Honganvikfossen)

Honganvikfossen is een fraaie waterval ten zuiden van Sauda, eveneens langs de fylkesveg 520. Je ziet hem vanaf de weg net voordat de route tussen Sauda en Ropeid een tunnel in duikt. Met een beetje geluk vang je hier zelfs een regenboog in de nevel. Coördinaten: 59.5942, 6.2843.

Uitzicht Vikaneset

Iets ten oosten van Jonegarden ligt Vikaneset, een punt met weids uitzicht over het fjord — een mooie plek om de auto even te laten staan en de omgeving in je op te nemen. Coördinaten: 59.5731, 6.2909.

Fotograferen bij Jonegarden på Hustveit

Voor een fotograaf is Jonegarden een cadeau. De combinatie van verweerd hout, grasdaken, mosbegroeide muren en de waterval bij het molenhuis levert eindeloos veel composities op. Ik heb me hier urenlang vermaakt.

Een schuur met dik begroeid grasdak, half verscholen tussen de dennen langs het pad.

De waterval bij het molenhuis (rond 59.5742, 6.2686) is wat mij betreft het hoogtepunt. Het water valt in meerdere trappen over de granietwand, verbonden met de houten molenconstructie via een ruw sluissysteem van planken. Neem een statief en werk met een lange sluitertijd — dan wordt het water zijdezacht. Het zachte, diffuse licht van een bewolkte dag werkt hier perfect: geen harde schaduwen, en het groen wordt diep en verzadigd.

Het oude molenhuis op stenen pijlers naast de getrapte waterval — het hoofdmotief van deze plek.

Detail van de val over de donkere rotsblokken, met verweerde houten balken van de molenconstructie op de voorgrond.

Voor de gebouwen op de helling loont het om de mosbegroeide stenen muren en de landweg als leidende lijn te gebruiken; die trekken het oog vanzelf naar de schuur of het woonhuis. Plaats het gebouw net uit het midden en laat de mistige bergen op de achtergrond het kader vullen.

De diagonale droogstenen muur werkt als sterke leidende lijn door het groene grasveld.

Binnen zijn de interieurs een verhaal apart. Het zijlicht dat door de kleine ruitjes valt geeft een warme, bijna sepia-achtige sfeer. Zet je ISO omhoog of gebruik een statief, want het is er schemerig. Zoek naar details: de naaimachine, de olielamp aan het balkenplafond, de rode hutkoffer. Vermijd hier flits — die breekt de sfeer meteen.

Zijlicht door de kleine ruitjes valt op een antieke naaimachine in de woonkamer.

De olielamp aan het balkenplafond en een rode hutkoffer in het schemerige interieur.

Hou je van dit soort ingetogen Noord-fotografie, dan sluit deze plek naadloos aan bij mijn verhaal Waar Stilte en Rots Samenkomen over landschapsfotografie in Noorwegen.

Wandelroutes bij Jonegarden på Hustveit

De rondwandeling over het boerderijterrein

Je kunt bij Jonegarden met gemak een fijne wandeling maken door het gebied. De route die wij liepen was 2,4 km met een klein hoogteverschil — makkelijk te doen, en juist door dat rustige tempo kwam alles tot zijn recht. We kwamen op de hele tocht slechts twee andere wandelaars tegen.

Het pad slingert langs de mosbegroeide droogstenen muren, langs verweerde schuren met grasdaken die half in het bos zijn opgeslokt, en voert je naar het molenhuis met de waterval. Onderweg wisselt open grasland zich af met dennen- en berkenbos, en de bergtoppen bleven de hele dag in lage wolken gehuld. Neem de tijd; de schoonheid zit hier in de details langs de kant, niet in het einddoel.

Een Noorse schuur met grasdak langs het pad, met het grindpad dat de blik het dal in leidt.

Beste tijd om te bezoeken

Lente (mei–juni): Het gras is fel groen, de bloemen bloeien en de watervallen zijn gevuld door het smeltwater. Wij waren er in juni en dat was ideaal — vol, groen en rustig. Wel houdt het bergdeel van de fylkesveg 520 pas rond juni open.

Zomer (juli–augustus): De warmste en toegankelijkste periode. Lange dagen met veel licht, en de route Ryfylke is volledig open. Het blijft rustig vergeleken met de grote toeristenmagneten van Noorwegen.

Herfst (september–oktober): Het loofbos kleurt en de sfeer wordt melancholisch. Een prachtige tijd voor foto's, maar controleer wel of de bergweg nog open is — die sluit doorgaans in november.

Winter: Het bergdeel van de fylkesveg 520 is 's winters gesloten. Jonegarden is dan lastig tot niet bereikbaar via die route.

Overnachten in de buurt

Jonegarden op zich is een dagtrip, maar de streek Ryfylke rechtvaardigt ruimschoots een meerdaags verblijf. Wij verbleven in een vakantiehuisje in Suldal met uitzicht op het fjord — een schitterende uitvalsbasis, van waaruit je zowel Jonegarden als de watervallen langs de route makkelijk bereikt. De rust en het uitzicht maakten het verblijf minstens zo bijzonder als de bestemmingen zelf.

Praktische informatie

Toegang & kosten

Het buitenterrein van Jonegarden på Hustveit is gratis toegankelijk (gecontroleerd juni 2025). De gebouwen worden door Ryfylkemuseet alleen op afspraak van binnen bezichtigd — er zijn geen vaste openingstijden. Wil je de interieurs zien, neem dan vooraf contact op met het museum voor een rondleiding.

Faciliteiten

Reken op een plek zonder toeristische voorzieningen: geen café, geen winkel, geen bemande kassa. Neem alles wat je nodig hebt zelf mee. Juist die afwezigheid van faciliteiten geeft Jonegarden zijn ongerepte karakter.

Wat meenemen

• Waterdichte wandelschoenen — het pad kan modderig en glad zijn

• Regenkleding; het weer in Ryfylke slaat snel om

• Statief en ND-filter voor de waterval bij het molenhuis

• Eigen eten en drinken

• Muggenspul in de zomermaanden

Veelgestelde vragen

Kost een bezoek aan Jonegarden geld?

Nee, het buitenterrein is gratis toegankelijk (gecontroleerd juni 2025). Alleen een rondleiding binnen de gebouwen loopt via Ryfylkemuseet.

Kun je de gebouwen van binnen bekijken?

Alleen op afspraak. Ryfylkemuseet biedt rondleidingen 'op aanvraag' aan; er zijn geen vaste openingstijden.

Hoe druk is het bij Jonegarden?

Erg rustig. Wij kwamen op de hele wandelroute slechts twee andere wandelaars tegen. Het is geen toeristische trekpleister, en dat is juist de charme.

Is de wandeling zwaar?

Nee. De route is ongeveer 2,4 km met een klein hoogteverschil en makkelijk begaanbaar voor de meeste mensen.

Wanneer is Jonegarden bereikbaar?

Het beste van late lente tot vroege herfst. Het bergdeel van de fylkesveg 520 tussen Suldal en Sauda is doorgaans van juni tot november open en 's winters gesloten.

Wat is de hoofdattractie?

De historische gebouwen zijn de moeite waard, maar de waterval bij het oude molenhuis is voor de meeste bezoekers — en zeker voor fotografen — het hoogtepunt.

Tot slot

Jonegarden på Hustveit is er voor wie de stilte zoekt. Niet voor wie afvinklijstjes maakt, maar voor wie de tijd neemt om langs een oude muur te lopen, een schuur met grasdak te bewonderen en een waterval te fotograferen zonder dat iemand hem opjaagt. Het is een plek waar het bergboerenleven van eeuwen terug nog voelbaar is, zonder dat het is opgepoetst tot attractie.

Voor mij was het precies zo'n pareltje waar ik altijd naar op zoek ben — een plek die het grote publiek laat liggen, en juist daarom onbetaalbaar. Combineer het met een verblijf in Suldal en de watervallen langs de Ryfylke-route, en je hebt een dag die je niet snel vergeet. Laat je fototas thuis en je mist het mooiste: neem hem juist mee, en gun jezelf de uren.

Nuttige links

• Officiële pagina Jonegarden på Hustveit (Ryfylkemuseet): ryfylkemuseet.no/anlegg/jonegarden-pa-hustveit

• Svandalsfossen (Fjord Norway): fjordnorway.com

• Honganvikfossen (Visit Norway): visitnorway.com

• Meer Noorse landschapsfotografie: Waar Stilte en Rots Samenkomen